Akşam ezanı nedir?
Akşam ezanı, güneş battıktan hemen sonra başlayan akşam namazı vaktini duyurmak için minarelerden okunan ezandır. Müslümanları ibadete çağıran bu sesleniş, günün bitişini ve yeni bir manevi başlangıcı simgeler.
Türkiye’de namaz vakitleri, Diyanet’in astronomik hesaplamalarına dayanarak il il yayımlanır; böylece her şehirde akşam ezanı, güneşin batışına göre birkaç dakikalık farklarla farklı saatlerde okunur. Dijital platformlar ve mobil uygulamalar, kullanıcılara bulundukları konuma göre güncel akşam ezanı saatlerini anlık olarak sunar.
Segah makamı ve akşam ezanı ilişkisi
Klasik Türk musikisinde önemli bir yer tutan segah makamı, teorik olarak si koma bemollü segah perdesi üzerine kurulu, çıkıcı seyirli ve mürekkep bir makamdır.[2] Tarihsel kaynaklarda akşam ezanının geleneksel olarak segah makamında okunduğu belirtilir; bu nedenle segah, dini musikiyle en çok anılan makamlardan biridir.[2][3]
Segah makamı, literatürde “soylu hüzün” duygusuyla ilişkilendirilir ve bu makamda bestelenen eserlerin dinleyene huzur, dinginlik ve içsel bir derinlik verdiği ifade edilir.[2][3] Günün yoğun telaşından sonra duyulan segah makamı akşam ezanı, hem ibadete davet eden hem de ruhen sakinleştiren bir işlev görerek, şehirlerin akşam atmosferine belirleyici bir ton kazandırır.
Günümüzde akşam ezanının etkisi ve dijital dönüşüm
Günümüzde akşam ezanı, yalnızca cami minarelerinden duyulan bir çağrı olmaktan çıkıp televizyon, radyo, internet yayınları ve mobil uygulamalar üzerinden de geniş kitlelere ulaşmaktadır. Haber bültenlerinin, akşam programlarının ve çevrim içi yayınların ezan saatlerine göre düzenlenmesi, akşam ezanını gündelik hayatın zamanlayıcısı haline getirir.
Büyük şehirlerde insanlar çoğu zaman akşam ezanını trafik esnasında, işten dönerken veya evlerine yetişmeye çalışırken işitir; bu durum, ezanın kent yaşamı ile iç içe geçtiğini gösterir. Akıllı telefonlardaki namaz vakti uygulamaları, kullanıcılara segah makamında sesli ezan seçenekleri sunarak, geleneksel musiki üslubunu modern teknolojiler aracılığıyla sürdürmekte ve genç kuşakların bu kültürel mirasla bağ kurmasını kolaylaştırmaktadır.